🚚 Nationalsozialistisches Kraftfahrerkorps
📄 Ontstaan & Groei
Het N.S.K.K. (Nationalsozialistisches Kraftfahrerkorps) werd in 1930 opgericht onder de naam Nationalsozialistisches Automobilkorps (N.S.A.K.) met slechts 300 leden. Korpsleider Hühnlein begon met amper middelen en een klein zolderkantoor, maar groeide al snel uit tot een sleutelorganisatie voor de NSDAP.
- 1931: bij een S.A.-optreden in Brunswijk waren al ca. 5.000 voertuigen aanwezig.
- Einde 1931: N.S.K.K. telde ca. 10.000 leden.
- 1933: organiseerde een 2.000 km afstandsrit – wereldwijd de grootste motorsportprestatie.
- Propaganda: dankzij mobiliteit bereikte men zelfs de kleinste dorpen
- Opleiding: motorsportscholen leverden tot 1943 ca. 200.000 mannen aan de Wehrmacht (voornamelijk pantsertroepen).
- Motor-Hitlerjugend: jongeren (16–18 jaar), in 1943 al 100.000 leden.
Voor de oorlog werkte het korps mee aan projecten van de Organisation Todt (wegen, dammen, autostrades), waarmee men de werkloosheid in het Derde Rijk hielp bestrijden. Het N.S.K.K. was in essentie een korps van chauffeurs dat met privéwagens en groepswagens transportdiensten leverde.
📢 Werving & Propaganda
De werving in Vlaanderen begon in maart 1941 met oproepen in De Nationaal-Socialist. Vrijwilligers konden zich aanmelden in Brussel en in lokale VNV- en ZB-afdelingen. Nieuwe campagnes volgden in februari 1942 met vergaderingen in steden als Tongerlo, Geel, Brasschaat, Merksem, Hoogstraten, Boechout, Schoten en Antwerpen.
In mei 1944 startte het “N.S.K.K.-Regiment Vlaanderen” een nieuwe propaganda-actie met films, brochures en vlugschriften om nog meer vrijwilligers te werven.
📜 Kontrakten
- 1940–1941: geen formele kontrakten; inzet gebeurde vrijwillig.
- Maart–mei 1941: arbeidsovereenkomsten voor chauffeurs en monteurs; vooral bevoorrading in België en Noord-Frankrijk (voeding, munitie, bouwmaterialen).
- Na juni 1941: nieuw kontrakt, nu ook vervoer van wapens en munitie; duur 1 jaar met 6 maanden opzeg.
- Herfst 1943: “Auf Kriegsdauer” (tot einde oorlog); automatische verlenging, verplichtend karakter.
💶 Loon & Sociale regelingen
- Dagloon: 18,75 fr., uitbetaald om de 10 dagen.
- Maandgeld: aanvankelijk 1.200 fr., vanaf mei 1942 verhoogd tot 2.100 fr. + 1 DM per dag fronttoelage.
- Ziekteverzekering: eerst via Belgische fondsen, later via Deutsche Krankenkasse.
- Pensioenregeling: met bijdragen en pensioennummer.
🧭 Opstelling & commandostructuur
Korpsleider: Korpsführer Erwin Kraus.
Hoofdindeling (3 groepen): Gruppe Luftwaffe (rijdt voor de luchtmacht), Gruppe Speer (bewapeningsindustrie) en Gruppe Todt (bouw & verdedigingswerken).
Gruppe Luftwaffe (Motorgruppe Lw.)
- Vorming: 11.05.1942 uit Brigade 1 en 2.
- Bevel: Gruppenführer Graf von Bayer-Ehrenberg; staf: Wittenberge – Berlijn (tevens Luftwaffe-HK).
| Niveau | Eenheid | Bevelhebber / Samenstelling |
|---|---|---|
| Brigade 1 | — | Gruppenführer Vogel • 1e, 2e, 3e N.S.K.K.-Regiment |
| Brigade 2 | — | Brigadeführer Kelber • 4e (Staffelführer Erwin Günther), 5e, 6e N.S.K.K.-Regiment |
| Regiment | 4 en 6 | Elk regiment → 2 Abteilungen. Vlamingen vooral in Rgt. 4 & 6. Abteilungen konden tijdelijk bij andere regimenten worden ingedeeld. |
| Abteilung (Rgt. 4) | I/4 • II/4 | Staffelführer Runte (commandant Abt. II/4) |
| Abteilung (Rgt. 6) | I/6 • II/6 | — |
| Compagnie | Hauptkolonne | Elke Abteilung telt 3 compagnies (hoofdkolonnen) |
Kolonne (samenstelling & sterkte)
- Kolonne = 3 Züge + tros. Aantal wagens volgens bewakingsbehoefte / tonnage / laadvermogen.
- Licht: 10–12 LKW’s • Zwaar: ~5 LKW’s.
- Voorbeeld lichte kolonne: 12 LKW • 1 PKW • 1 Krad • 1 Werkstattwagen • 1 Foerierwagen met veldkeuken → ~30 manschappen.
Compagnie- en kolonnestaf
| Compagnie-staf | Kolonnen-staf |
|---|---|
| Kompaniechef / Hauptkolonnenführer • Kolonnenführer • Spiess (serg.-majoor) • Schirrmeister (mekanieker) • Rechnungsführer (betaalmeester) • Kompanieschreiber • W.u.G. (wapens & materieel) • Koch • Verpflegung/Unterkünfte • Bekleidung (magazijnier) • Kradmelder • Sanitäter |
Kolonnenführer (meestal onderofficier) • Kolonnenfeldwebel (Spiess) voor bevoorrading/verzorging en administratie • Officieren doorgaans met administratieve rol |
Verbindingsofficieren
Aangewezen door V.N.V. of DeVlag; zorgden voor de band met de partijleiding, sociale belangenbehartiging en politieke scholing. Geen technische of militaire bevoegdheid.
| Organisatie | Namen (functie) |
|---|---|
| V.N.V. | Standartenführer Omer Smessaert (1945, staf Wittenberge-Berlijn) • Staffelführers Renaat Verbruggen, Renaat Rits • Sturmführers A. Goosens, Frans Lavelli, De Laeter |
| DeVlag | Sturmführers Wim Luyten, Van Wijnbergen |
Eedformule (na inzet Rusland 1941–1942)
“Wij zweren trouw aan de Führer in de kamp tegen het bolsjewisme als soldaten te strijden met alle wapens, ook met de inzet van ons leven.”
🧩 Compagnies & kolonnen (samenstelling)
Het reconstrueren van álle compagnies/kolonnen is lastig: eenheden traden afwisselend zelfstandig of in Abteilungsverband op en werden vaak door mechanische defecten opgesplitst/verscheept. Vlamingen dienden vooral bij Regimenten 1, 4, 5, 6, bij Sonderkolonnen 5 & 6 en in het DeVlag Motorkorps (Frankrijk/West-Duitsland).
8e Kompanie — III. Abteilung — 1e Regiment
| Rol | Naam / detail |
|---|---|
| Status (1942) | Werd II. Hauptkolonne (Befehl: Staffelführer Runte) |
| Kompaniechef | Sturmführer Feldman |
| Spiess | Obertruppführer Pentrup |
| 1e Schreiber | Jan Verbraeken |
| Schirrmeister | Max Bragard |
| Vlaamse verbindingsofficieren | Staffelführer Rene Verbruggen • Renaat Rits |
| Kolonnen | 181 (Obertruppf. Stufvogel) • 182 (Obertruppf. Eyckmeyer) • 183 (Oberscharf. Felice) • 184 (Truppf. Altmeyer) • 185 (Kriegsrangf. Schwache) 3 lichte kolonnen (≤3t) • 2 zware kolonnen (≥15t); Kolonne 4 met opleggers; Kolonne 5 door Duitse ongewapende chauffeurs (DB/wspoor). |
| Sterkte | ~230 Vlamingen |
Detachering (mei 1943): ~10 Vlamingen naar eenheid St.-Omer/Achiet (Normandië), onder II. Hauptkolonne (Chef: Sturmf. Hölle; Spiess: Scharf. Kultscher → Obertruppf. Droste). Meerderheid Nederlanders (NSB) + Agra Walen. 8e Kp lag in barakken bij Willencourt (rand oud vliegveld). In okt. 1943 naar Fahrschule (Boudewijnkazerne, Daillyplein, Brussel) voor chauffeurstraining (Lw-school).
9e Kompanie — 1e Regiment
| Element | Detail |
|---|---|
| Plaatsing | ~70 Vlamingen in Sonderkolonne 6 → Lansierskazerne Casteau (Mons); voorjaar 1944 hernoemd naar Sonderkolonne 5. ~35 Duitse vrachtwagens. |
| Chef | Obersturmführer Walter Klinger |
| Züge | 1e Zug: Sturmf. Momsen • 2e Zug: Obertruppf. Kirchhof |
| Staf | Spiess: Obertruppf. Schröder • Oberscharf. Kreuz • Schirrmeister: Truppf. Reicherbacher • W.&G.: Obertruppf. Jost • Rechnungsf.: Obertruppf. Pelzer • Foerier: Rottenf. Turatti, Rottenf. Frans Hauben (Vl.) • Verb.off.: Sturmf. Frans Lavelli |
Kolonne 10
Normandië: eerst Douai (kaz.) → 1943 Yvetot (kust).
Kolonnenführer: Sturmf. Voghel • Spiess: Oberscharf. Felice • Schirrmeister: Scharf. Raymaekers (Vl.) • Verb.off.: Staffelf. Renaat Verbruggen
Normandië: eerst Douai (kaz.) → 1943 Yvetot (kust).
Kolonnenführer: Sturmf. Voghel • Spiess: Oberscharf. Felice • Schirrmeister: Scharf. Raymaekers (Vl.) • Verb.off.: Staffelf. Renaat Verbruggen
Kolonne 11
L.G.P.A. 50 + 51
Kolonnenführer: Obersturmf. Gutmutz • Locatie Douai (1943).
Vanaf 1943 waren Kolonnenführers veelal Vlamingen; Kompaniechefs bleven Duits.
L.G.P.A. 50 + 51
Kolonnenführer: Obersturmf. Gutmutz • Locatie Douai (1943).
Vanaf 1943 waren Kolonnenführers veelal Vlamingen; Kompaniechefs bleven Duits.
Regiment 4 — inzet & compagnies
1e Afdeling, 1e Abteilung — Frankrijk (aug. 1941–juni 1942): Biarritz (I./Kp ~200 man, Staffelf. Lang), Cognac, Lille, Parijs (vliegvelden). T.b.v. Marine & Luftwaffe. Veel Nederlanders; meeste Vlamingen in 1e Kp (~200).
| 1e Kompanie | Detail |
|---|---|
| Kompaniechef | Hauptsturmführer Römfeld |
| Spiess | Obertruppführer Hannes Friedmann |
| W.&G. | Oberscharführer Weber |
| Verbindingsoff. (Vl.) | Sturmführer Delaeter • Frans Lavelli |
| Kolonne 410 | Kolonnenführer: Oberscharführer Weber |
| Kolonne 411 | Kolonnenführer: Obertruppführer Gust De Maeyer • Kolonnenfeldwebel: Truppführer Panier • Oberscharführer: De Waele, Garé, Couvreur • Scharf.: Bulens |
| Kolonne 412 | Kolonnenführer: Truppführer De Riemaecker |
| 2e Kompanie | Balkan (maart 1944) |
|---|---|
| Kompaniechef | Sturmführer Seine |
| Kolonnen | 220 • 221 • 222 • 223 (Oberscharführer Meyvisch, Vl.) • 224 (Truppführer Tolpe, Vl.) • 225 (Spiess: Scharführer Mertens, Vl.) Schirrmeister: Schlömann → Reimond Willems • Werkstattstaffel: Stuf. Blumstein |
| 3e Kompanie | Kader & Vlaamse kolonnen |
|---|---|
| Kompaniechefs | Hauptsturmf. Wolff → Obersturmf. Nietschke (’41–’42) → Obersturmf. Feichtinger (’43) → Obertruppf. Jef Scherps (jan ’45) |
| Kolonnenführer | Totaal: 10 • Vlaams: 434 (Oberscharf. Van Elderen) • 435 (Obertruppf. Jef Scherps) • 436 (Oberscharf. Vermander) |
| Staf | Spiess: Rottenf. Mollekkens (’43–’54) • Scharf. Van Hoof • Zugführer: 1e Vereecken • 2e Lemmens • 3e Meersdom • Verb.off. (Vl.): Sturmf. Delaeter |
| 6e Kompanie | Kader & samenstelling |
|---|---|
| Kolonnenführer | Dillschneider • Dornbach • Seine |
| Staf | Spiess: Thielemans (Duits, Kursk) • Sanitäter: Graeff • Bekleidingsk.: Giene • Rechnungsf.: Idecke • Schirrmeister: Sturm |
| Leiding (Kursk) | Obersturmf. Koenig • Sturmf. Kayser (Kursk-Ost) • Hauptsturmf. Weitzenhofen |
| Verbindings-officier (Vl.) | Delaeter (Kursk) |
| Samenstelling | Bijna uitsluitend Vlamingen |
🛣️ 6e Kompanie (Rgt 4, II. Abt.) — traject 1942–1943
| Periode / plaats | Actie / opmerking |
|---|---|
| Mei 1942 — vertrek | Met wagens Grimbergen → Schaarbeek per spoor naar Breslau (via Oppeln, Kosel), kwartier Quitiskau & Drosselbach. |
| Zuid-Polen → Lemberg | Kazerne Lemberg; inzet voor vliegveld-aanleg (ook station Ponyri). |
| Route oostfront | Shitomir → Poltawa → Kiew → Charkow → Kursk (6e Kp geconcentreerd). |
| Ponyri (Kursk–Orel) | 6–7 weken transport bouwmaterialen/brandstof; daarna terug naar Kursk; korte verplaatsing richting Stary Oskol (offensief juni 1942) en terug. |
| Terugtocht feb. 1943 | 6–7 feb: zone Konotop → dorp Popowka; vervolgens naar Kiew; per trein met versleten wagens via Parijs naar Diest. Alarm/achterwaartse verplaatsingen vanaf 22–25 mrt 1943 (Kursk → Popowka → Kiev → Diest). |
Regiment 5 & 6 — kerngegevens
Regiment 5 — 2e Hauptkolonne
10 kolonnen • Chef: Obersturmf. Jaeger • Spiess: Obertruppf. Rosenmont • Regimentskdr: Rube • Tact. teken: raap (Rübe) • Ingezet te Kossosch.
10 kolonnen • Chef: Obersturmf. Jaeger • Spiess: Obertruppf. Rosenmont • Regimentskdr: Rube • Tact. teken: raap (Rübe) • Ingezet te Kossosch.
Regiment 6
Opgericht 1942 te Diest na vertrek Regt 4 naar Rusland.
II. Abteilung (Bef.: Staffelf. Joachim Schulz) — 4e Kp: Nederlanders • 5e Kp: Vlamingen • 6e Kp: Rex/Agra Walen.
5e Kp (kern): Kompaniechef Sturmf. Schmidt; Kompaniefeldwebel Langner, Stammer, Crasser.
Opgericht 1942 te Diest na vertrek Regt 4 naar Rusland.
II. Abteilung (Bef.: Staffelf. Joachim Schulz) — 4e Kp: Nederlanders • 5e Kp: Vlamingen • 6e Kp: Rex/Agra Walen.
5e Kp (kern): Kompaniechef Sturmf. Schmidt; Kompaniefeldwebel Langner, Stammer, Crasser.
🎓 Scholen & leergangen
| Locatie | Type / leiding | Opmerking |
|---|---|---|
| Vorst (Hoogte 100) | Motorschule N.S.K.K. — Oberstaffelf. Busch (apr ’43), Sturmf. Voss | FPN L 51945 Lg.Pa Brüssel |
| Brussel — Dailly/Boudewijnkazerne | Luftwaffe Fahrschule | LKW-chauffeurs; rijbewijs III na ~7 weken; taal: Duits; Kazernebev.: Hauptmann(Lw); Chef Vl.: Oberfeldwebel Haut, Uffz. Steckl |
| Diest | Unterführerlehrgang | Kolonnenführer-school; leider: Standartenf. Moosberger (begin ’43) |
| Rheindalen (DE) | Fahrschule (diesel/houtgas) | Techniek & houtgasrijden |
| Stokkel | Fahrschule — Sturmf. Voss | — |
| Croisée-Laroche (Rijsel) | Regiments(fahrer)schule — KpChef: Obersturmf. Schmelcher | Zugführer: Obertruppf. Schröder, Obertruppf. Feldmann, Truppf. De Bruyn (Vl.); ~100 Vlamingen; infanterie-/gevechtstraining |
| Tervuren | Technische school | Opleider: Jef Scherps |
| Charkow → Lemberg | Fahrschule & Unterführerlehrgang | Herfst 1942; verlegd naar Lemberg |
Technische centra (selectie): Gent, Ursel, Nossegem, Stokkel, Grimbergen, Bost-Tienen, Rheindalen, Diest, Vorst, St-Denijs-Westrem, Moorsele, Wevelgem, Don Boscostraat 8, Vliegplein St-Denijs-Westrem (Zug 5, Kolonne 10; Zugführer: Truppf. Winterhagen; FPN L 10596 Lg.Pa Brüssel).
🏷️ Durchgangslager “Hoogte 100” (Vorst/Brussel)
- (1942) Doorgangskamp & wachtcompagnie; bevel: Oberstaffelf. Bikkel–Busch; Werkstatt & Wachtkpn: Staffelf. Lang.
- Bewakingsposten: Berkelwerke, Rutterbosch. Fahrschule: Oberstaffelf. Busch.
- Samenstelling: ~90 Vlamingen • 10 Nederlanders • 300 Volksduitsers. Waffenmeister: Scharf. Butcher.
- Spielmannszug (leider: Obertruppf. Bernard; Vlaams leider: Van Huffel) ~30 man; optredens in/om Brussel. (1943) gedeeltelijk ontbonden; muzikanten naar Fruges-St. Omer (K.W. Motzug Werkstatt; leider: Obersturmf. Bürinks), leiding over Russische ex-krijgsgevangenen mechaniciens.
🚚 Voorfase (mei 1941) — D.M. Vervoerdienst te Diest
- 3.5.1941: ~3.000 vrijwilligers in Citadel Diest; veel werkloosheid; geen verplichting/contract.
- ~500 vrijwilligers vrachtvoerders/technisch geschoolden (±75% D.M./Z.B.). Doel: opruim/transport oorlogsbuit (BEF) rond Duinkerken/Frankrijk (vaak met O.T.-materieel).
- Geen Vlaamse officieren; Duitse leiding; geen wapens/eed; Z.B.-dienstgraden voorlopig overgenomen.
- Arbeidsovereenkomst als chauffeur/begeleider; geverfde Franse uniformen zonder kentekens (niet Wehrmacht-erkend); wel verzekerd bij Deutsche Krankenkasse.
- Vorming in kolonnen (10–12 vrachtwagens; voerder + begeleider per wagen). Voorlopig Kolonnenleider: onderofficier Luftwaffe; officieren vooral administratief.
- Materieelmarkering: W.L. (Luftwaffe). Duiste krijgsmachtdelen: W.H./W.M./W.L./Waffen-SS.
🎓 Opleiding & uitval via Fliegerhorsten
- Kolonnen werden per Fliegerhorst (luchtmachtbasis) opgeleid en naar behoefte doorgestuurd naar hun inzetgebied.
- Diest (Citadel): kazernecommandant Gruppenführer Berger. Vlaamse officieren: Hauptsturmführer Boyden, Sturmführer Van Gent, Van Muylem.
🚂 Transportgolven uit Diest (zomer–herfst 1941)
Poolse as – vertrek 23.05.1941
- Na korte, primitieve opleiding (voetbalveld nabij station Diest) vertrokken enkele duizenden Vlaamse NSKK’ers zonder wapens of wagens per trein/vrachtwagen.
- Route: Magdeburg → Posen/Posnań → Warschau → verlading naar Brest-Litowsk.
- Opdracht: transport van uitrustingsstukken (barakken e.d.) naar o.a. Baranowitsji aan de demarcatielijn.
- Indeling in kolonnen met buitgemaakte voertuigen uit diverse legerkorpsen; nog steeds onbewapend.
Franse as – vertrek 16.08.1941
- Detachementen die niet naar Polen gingen, werden richting Zuid-Frankrijk gestuurd.
- I. Afdeling (Staffelf. Lang): omgeving Biarritz & Cognac; andere eenheden in Lille en op vliegvelden rond Parijs.
- ~200 Vlamingen reden ten dienste van Marine en Luftwaffe; o.a. transport van tropisch fruit uit Spanje.
- Verblijf tot begin maart 1942, daarna terug naar Diest voor verdere chauffeur-/infanteriescholing.
⚔️ Operatie Barbarossa (22.06.1941) — inzet & bewapening
| Element | Beschrijving |
|---|---|
| Eerste inzet | Kolonnen met Vlaamse NSKK’ers bij de eerste troepen in door de Sovjet-Unie bezet Polen. Route: Warschau → Brest-Litowsk → Minsk → Borissow → Orsja → Smolensk → Witebsk → Wjazma → Brjansk. |
| Taken | Bevoorrading van vliegvelden (200–300 km trajecten), o.a. vliegtuigbommen laden/pendelen tussen Smolensk, Witebsk, Wjazma, Brjansk; onder bevel Heeresgruppe Mitte. |
| Bewapening (in Polen uitgedeeld) | Geweer 98k • MG 34 • Pistool 08/15 (zelfbescherming, konvooibeveiliging). |
| Casualty | Te Tsjeschenkaja: eerste gesneuvelde vermeld — Jef Van Mierop (omgeving Oostende). |
Onvrijwillige uitstroom (Orsja): ~200 Vlamingen keerden op eigen verzoek terug door frontinzet/bewapening die niet in het oorspronkelijke arbeidscontract was voorzien, zware dril, langdurige inzet zonder verlof. De meerderheid bleef in dienst.
🧭 Verslag Jef Scherps (samenvatting)
Vanuit Orsja reden kolonnen, geladen met 500 kg-bommen, richting Jarzewo (NO van Smolensk), over de startbaan Minsk–Smolensk. Door gevechten rond het vliegveld werd ’s nachts in de bossen gewacht; bij dageraad konden vliegtuigen landen en werden bommen onder de vleugels aangehaakt. Terugtocht via omleidingen om frontcontact te vermijden; totale duur van de rit ~5 dagen.
Andere veldverslagen schetsen nachtelijke routes, improvisatie bij wegversperringen en sporadisch contact met lokale bevolking, gevolgd door strikte corrigerende bevelvoering door Duitse kadrering.
🚛 Regiment 5 — 2e Hauptkolonne (“Rübe”)
- Chef 2e Hauptkolonne: Obersturmführer Jaeger; Spiess: Obertruppführer Rosenmont; Regimentskommandeur: Rube.
- Tactisch herkenningsteken: raap (Rübe) op voertuigen; inzet o.a. te Kossosch.
- Feldpostnr. L 10848-2 A Lg.Pa. Breslau; 09.06.1942 vertrek uit Diest, dezelfde dag ’s avonds volledige verlading op trein.
🧱 Kolonne-opbouw (herhaling)
Lichte kolonne: ca. 10–12 LKW + PKW + Krad + Werkstattwagen + Foerierwagen met veldkeuken (~30 man). Zware kolonne: minder wagens (hoger tonnage). Bewaring, laadvermogen en tonnage bepaalden de sterkte.
🗺️ Dagboekroute (Frans Van Woensel) – juni–juli 1942
| Datum | Traject / plaats | Opmerking |
|---|---|---|
| 12–17 jun 1942 | Tost → Tarnowitz → Krakau (vliegveld) → Tarnów → Jaroslau → Reichshof → Mixosin → Przemyśl → Sadowo → Lemberg (Kazerne 13) | Afladen trein; opmars in kolonne |
| 18–27 jun 1942 | Równe (kazerne) → Shitomir → Kiev → Permenantzy → Shonowka → Poltawa → Steinka → Charkow | Afgelegde km sinds Tost: 1.529 |
| 28 jun 1942 | Wolchansk | — |
| 1–5 jul 1942 | Inzet frontsector – Nowo Grinew | Samenwerking met RAD & Wehrmacht |
🧭 Bevelsstructuur & Luftwaffe-commando (Don-sector 1942–43)
- Onder Armeegruppe von Weichs; tactisch onder Generalkommando I. Fliegerkorps (tot 05-07-1942 Luga; vanaf 31-07-1942 Charkow).
- Luftwaffe-Kommando Don te Charkow (06-08-1942 t/m 17-02-1943); Commandant: Gen.d.Fl. Förster.
- Betrokken: JG 54, delen JG 53, KG L, KG 76, KG 77, A.Sta. 5, én NSKK-regimenten 4 en 5.
- Sowjet: in Don-stelling (o.a. 63e, 48e, 60e, 13e, 40e, 21e, 6e leger; sector Woronezj).
📅 Donfront – tijdlijn & omstandigheden (juli 1942 – feb 1943)
- 2–10 jul 1942 – Doorbraak bij Belgorod; doorstoot via Stary Oskol; oversteek Don bij Malyschowa; bruggenhoofd Woronezj.
- 12 aug – 15 sep 1942 – Herhaalde afweergevechten rond Woronezj; 6e Leger bereikt Stalingrad.
- 19 nov 1942 – 14 jan 1943 – Stellingoorlog; intensieve luchtaanvallen op toevoerwegen; NSKK met zware verliezen.
- Weer: tussen −26 °C en −36 °C (nov–dec); modderperioden; logistiek zwaar bemoeilijkt.
- 23 nov 1942 – Insluiting Stalingrad (Kalatsj); 27 nov – Von Manstein neemt Heeresgruppe Don over.
- 15 jan 1943 – Inname Rossosch door Sovjets; opgave bruggenhoofd Woronezj; chaos/terugtocht.
- 3–16 feb 1943 – Ontruiming Stary Oskol; val Kursk; tijdelijke herovering Charkow door Duitsers kort nadien.
🛡️ Rossosch (jan 1943): doorbraak & verliezen
15.01.1943 – Russische T-34’s vallen het vliegveld bij Rossosch aan; tientallen Vlamingen sneuvelen of raken vermist. Een deel ontsnapt (te voet of met wagens) richting Charkow; hergroepering en tijdelijke wachtinzet. 23–25 jan: verplaatsing via Poltawa naar Kiev en per spoor naar Diest.
Lijst (onvolledig) van aanwezige Vlamingen te Rossosch – klik om te tonen
Godefroid Roger (vermist)
Luyten Wim
Liekens
Drijbooms Marcel (vermist)
Tops Maurits (gevallen)
Van Woensel Frans
De Meyer (gevallen)
Van der Elst vader (gevallen)
Cayzele
Meerkerke (gevallen)
Conrad
Amands
Van de Velde Leo (gevallen)
Horac
Aenca
Peeters Fons
Swinnen
Neutiens (vermist)
Boonen Eduard (vermist)
Van Hellem Frans (gevallen)
Vercauteren Edward (gevallen)
Rogiers Viktor (gevallen)
Henning Bruno (vermist)
Meirschaar Albert (gevallen)
Beulens Mottic (gevallen)
Siau Gilbert (gevallen)
Van Brussel Maurits (gevallen)
Van der Putten Albert (vermist)
Van Roosendael Flor (vermist)
Gaudeus (vermist)
Reinicke Jos
Cooreman
Sever
Bruggeman (gevallen)
Van Ranst A. (gevallen)
Demaeyer
Dellaire (gevallen)
Hart
Piesen Albert (gevallen)
De Backer
Van de Plas
Conicke
Wissels
De Metsenaere
Bellemans Pierre (gevallen)
Elskens Albert (gevallen)
Waterschoot Adolf (gevallen)
Smekens Jozef (gevallen)
Michiels vader (vermist)
De Veirman Maurits (gevallen)
Siau Achiel (gevallen)
Totte (gevallen)
Goosens Viktor (vermist)
Van Malderen René (vermist)
Geers André (vermist)
Lejeune Lucianus (gevallen)
Luyten Wim
Liekens
Drijbooms Marcel (vermist)
Tops Maurits (gevallen)
Van Woensel Frans
De Meyer (gevallen)
Van der Elst vader (gevallen)
Cayzele
Meerkerke (gevallen)
Conrad
Amands
Van de Velde Leo (gevallen)
Horac
Aenca
Peeters Fons
Swinnen
Neutiens (vermist)
Boonen Eduard (vermist)
Van Hellem Frans (gevallen)
Vercauteren Edward (gevallen)
Rogiers Viktor (gevallen)
Henning Bruno (vermist)
Meirschaar Albert (gevallen)
Beulens Mottic (gevallen)
Siau Gilbert (gevallen)
Van Brussel Maurits (gevallen)
Van der Putten Albert (vermist)
Van Roosendael Flor (vermist)
Gaudeus (vermist)
Reinicke Jos
Cooreman
Sever
Bruggeman (gevallen)
Van Ranst A. (gevallen)
Demaeyer
Dellaire (gevallen)
Hart
Piesen Albert (gevallen)
De Backer
Van de Plas
Conicke
Wissels
De Metsenaere
Bellemans Pierre (gevallen)
Elskens Albert (gevallen)
Waterschoot Adolf (gevallen)
Smekens Jozef (gevallen)
Michiels vader (vermist)
De Veirman Maurits (gevallen)
Siau Achiel (gevallen)
Totte (gevallen)
Goosens Viktor (vermist)
Van Malderen René (vermist)
Geers André (vermist)
Lejeune Lucianus (gevallen)
Noot: “gevallen” werd vaak als “vermist” ervaren; exacte omstandigheden zijn niet altijd traceerbaar.
❄️ Stalingrad – motorslede-compagnie (dec 1942)
Vanuit Rossosch vertrok een gemengde (NL/BE) NSKK-compagnie op motorsleden richting Stalingrad (291 man). Geen overlevenden bekend; het lot van de eenheid bleef onopgehelderd.
⛰️ Regiment 6 – Kaukasus (1942–1943)
- Vertrek sep 1942: Diest → Poltawa → Stalino; onder bevel Regt 5; daarna splitsing: II/6 + 5./6 richting Rostow; 4./6 naar Krasnodar.
- Route & lading: Rostow → Taganrog → Krasnodar → Armavir → Majkop → Suworowskaja → Mineralnyje Wody; onderdelen vliegtuigmotoren, kabels, boordwapens, startgeneratoren; lokaal: benzine, bommen, boordmunitie.
- Uiterste punt: Pjatigorsk (regio Elbroes). Rond Kerst 1942 afgelost door NL-kolonnen; terug via Rossosch/Kursk; feb 1943 Diest.
- Vlaamse verbindingsoff.: Stf. Van Hecke → Stf. Vermeulen; Kolonnenführer: Trpf. Crombeen (Sneuv. Würzburg, apr 1945).
🌊 Westen/Noord-Frankrijk (1942–1944)
- Late 1942 – Croisé-Laroche (Rijsel): ~230 Vlamingen in compagniesverband; focus op Duitse infanterie- & MG-opleiding (geen rijschool).
- Begin 1943 – Brussel (Boudewijnkazerne, Daillyplein): Luftwaffe Fahrschule – cursus 7 weken; Führerschein III; ±100 Vlamingen; commando in het Duits; toekenning Führerabzeichen.
- Juni 1943 – Casteau (Mons/Bergen): vorming Sonderkolonne 6 (voorjaar 1944 → Sonderkolonne 5); ±35 Duitse vrachtwagens; Verbindingsofficier: Stf. Lavelli Frans.
- Taken: bevoorrading 18. Flakbrigade Nord-Frankreich; V-wapenbouw (Atlantic Wall); Flak-verplaatsingen; kolonnen met 20–35 wagens + 2 x MG-34 per kolonne (luchtafweer).
- Regiment 4 – Abbeville (11-1943 → 03-1944): inzet met burgerchauffeurs (grijze wagens, NSKK-embleem) voor V-1 lanceerbasissen; frequente geallieerde bombardementen.
🌍 Rgt 4 “Flandern” & Rgt 6 – Balkan (maart 1944)
15.03.1944: Afmars vanuit Vilvoorde (±1000 man) richting Balkan. Strategische context: Italiaanse capitulatie, sterke partizanen (Tito), beperkte Duitse divisiedichtheid; As-offensieven VI (10-1943 → 01-1944) en VII (04-1944 → 06-1944); geallieerde steun via Zuid-Italië.
Najaar 1944: Sovjetdoorbraak in Roemenië/Bulgarije; gevechten rond Belgrado (14–19 okt); Duitse terugtocht & verschuiving zwaartepunt.
🏛️ 2./NSKK – inzet Griekenland (maart 1944)
- Begin maart: vertrek per trein (zonder wagens) vanuit Diest naar Griekenland.
- Einde maart: aankomst volledige 2e compagnie in Athene (o.a. kolonnen 222 en 224); korte kazernering buiten de stad; daarna operationele inzet onder lokaal Luftwaffe-commando.
📊 Getalsterkte (schattingen)
- Mei 1941: ~3.000 Vlamingen aangeworven (Diest).
- Juni 1942: ~4.000 Vlamingen + Walen in NSKK.
- Mei 1943: ~6.000 totaal, waarvan 3.267 Vlamingen.
